ဆီးခ်ဳိေရာဂါရဲ႕ အသံတိတ္လကၡဏာ (၁ဝ)မ်ဳိး

ဆီးခ်ဳိေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ေလ့လာမႈတစ္ခုက ဆီးခ်ဳိေရာဂါျဖစ္ပြားေနတဲ့သူေတြမွာ ၂၅ % က ေရာဂါျဖစ္ေနေၾကာင္း မသိၾကဘူးဆိုၿပီး ေျပာဆိုလိုက္ပါတယ္။ ဆီးခ်ဳိ ေရာဂါက အေစာပိုင္းေရာဂါလကၡဏာမ်ား ျပေလ့ရွိတဲ့ေရာဂါအမ်ဳိးအစားျဖစ္ေသာ္လည္း သိမ္ေမြ႕တဲ့လကၡဏာမ်ားျဖစ္ေနတာေၾကာင့္ ေဝဒနာရွင္က အလြယ္တကူ သတိမထားမိလိုက္တာမ်ဳိးလည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြ ဆိုပါတယ္။ American Association of Diabetes Educators ရဲ႕ ေျပာေရးဆိုခြင့္ရွိသူတစ္ဦးက “ဆီးခ်ဳိေရာဂါရဲ႕ အစပုိင္းလကၡဏာေတြဆိုတာက တစ္ရက္ ခင္ဗ်ား အိပ္ရာကထလာၿပီး ေရငတ္မယ္၊ ဗိုက္အလြန္ဆာမယ္၊ ဆီးအျမဲတမ္းသြားခ်င္ေနမယ္ဆို တဲ့ ပံုစံမ်ဳိးမဟုတ္ပါဘူး”လို႔ဆိုပါတယ္။ “တျဖည္းျဖည္းနဲ႔မွ သတိျပဳလာႏိုင္ၿပီး ေဝဒနာရွင္အမ်ားစုဟာ ေရာဂါရဲ႕အစပိုင္းနဲ႔ အလယ္အလတ္အဆင့္မွာ ေတာင္မွ သူတို႔မွာဆီးခ်ဳိေရာဂါျဖစ္ေနတာကို သတိမျပဳမိၾကပါဘူး”လို႔ ဆက္လက္ေျပာဆိုထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဆီးခ်ဳိေရာဂါျဖစ္ေနၿပီဆိုတဲ့အေၾကာင္း ခႏၶာကိုယ္က အခ်က္ျပလာတဲ့အခါမွာ အေစာပိုင္းအဆင့္မွာတင္ သတိျပဳမိႏိုင္ေအာင္ Harvard Medical School မွ လက္ေထာက္ပါေမာကၡတစ္ဦးျဖစ္သူ Dr.Aaron Cypess ေဆြးေႏြးေပးထားတဲ့ ဂ႐ုစိုက္သင့္တဲ့ ဆီးခ်ဳိေရာဂါရဲ႕ အသံတိတ္လကၡဏာ(၁ဝ)မ်ဳိးအေၾကာင္းကို ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။

ဆီးမၾကာခဏသြားခ်င္လာျခင္း
ဆီးခ်ိဳေရာဂါျဖစ္ေနၿပီဆိုရင္ ခႏၶာကိုယ္က စားသံုးလိုက္တဲ့ အစားအေသာက္မ်ားဆီက သၾကားဓာတ္ကို ၿဖိဳခြဲႏိုင္စြမ္းတျဖည္းျဖည္း ေလ်ာ့နည္းလာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေသြးေၾကာေတြထဲမွာ သၾကားဓာတ္ေတြ စုပံုလာၿပီး ခႏၶာကုိယ္က အဆိုပါသၾကားဓာတ္ေတြကိုဆီးထဲက တစ္ဆင့္စြန္႔ထုတ္ပစ္ဖို႔ လုပ္ေဆာင္လာေတာ့မွာျဖစ္ၿပီး မၾကာခဏဆီးသြားခ်င္လာမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့လည္း ေဝဒနာရွင္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားဟာ ပံုမွန္ထပ္ ပိုၿပီးဆီးသြားလာတာကို သတိျပဳမိေလ့မရွိၾကဘူးလို႔ ဆရာဝန္ေတြက ဆိုပါတယ္။ သူတို႔ကို ဆီးသြားတဲ့ အႀကိမ္အေရအတြက္နဲ႔ ပတ္သက္ၿပီးေမးျမန္းတဲ့အခါမွသာ အဆိုပါအခ်က္ ကို သတိထားမိတတ္ၾကတယ္လို႔လည္း ဆက္လက္ေျပာဆိုထားပါတယ္။ သင္ဟာ ပံုမွန္ထပ္ပိုၿပီး သန္႔စင္ခန္းကို သြားေနရၿပီလား၊ ညဘက္ေတြမွာ တစ္ခါ မက ထဖို႔လိုအပ္လာၿပီလား၊ ဒါဆိုရင္ သင့္မွာ ဆီးခ်ဳိေဝဒနာခံစားေနရၿပီဆိုတာကို ခႏၶာကိုယ္က အခ်က္ျပေနတာျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ႏုိင္လို႔ သတိထားရမယ့္ အခ်ိန္ပဲျဖစ္ပါတယ္။ 

ေရအလြန္ဆာျခင္း
ဆီးမၾကာခဏသြားျခင္းေၾကာင့္ ခႏၶာကိုယ္က ေရဓာတ္ကုန္ဆံုးလာၿပီး ေရဓာတ္ကို လိုအပ္လာမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဆရာဝန္အေတာ္မ်ားမ်ား သတိျပဳမိတဲ့ ဆီးခ်ဳိေရာဂါရဲ႕ လကၡဏာတစ္ခုကေတာ့ သာမန္ထက္ပိုၿပီး ေရဆာလာတယ္ဆိုတဲ့ လူနာေတြရဲ႕ အေျဖပဲျဖစ္ပါတယ္။ တစ္ခ်ဳိ႕ေသာ လူနာေတြမွာ အခ်ဳိရည္ကို ပိုၿပီးေသာက္ခ်င္တဲ့ စိတ္မ်ဳိး ျဖစ္လာတတ္တယ္လို႔လည္း ဆိုထားပါတယ္။ ဒီလိုသၾကားဓာတ္ပါဝင္တဲ့ အေဖ်ာ္ယမကာေတြ ေသာက္သံုးမိတာေၾကာင့္ ဆီးခ်ဳိေရာဂါ ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ေနႏိုင္တဲ့ ခႏၶာကိုယ္မွာ သၾကားဓာတ္ပိုလွ်ံတဲ့ ျပႆနာျဖစ္လာပါေတာ့တယ္။ ဒါေၾကာင့္ သင္မၾကာခဏေရဆာလာတယ္၊ သၾကားဓာတ္ပါတဲ့ အခ်ဳိရည္ေတြကို ေသာက္ခ်င္စိတ္ပိုၿပီး ျဖစ္လာတယ္ဆိုရင္ ဒါက ဆီးခ်ဳိေရာဂါရဲ႕ ေနာက္ထပ္ပုန္းကြယ္ေနတဲ့ လကၡဏာတစ္ခုျဖစ္ေကာင္း ျဖစ္ေနႏိုင္ပါယ္။ 

ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ဆင္းလာျခင္း
အဝလြန္ျခင္းက ဆီးခ်ဳိေရာဂါျဖစ္ေစတဲ့ အဓိကတရားခံမ်ားစာရင္းမွာ ထိပ္ဆံုးကပါဝင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ကိုယ္အေလးခ်ိန္႐ုတ္တရက္က်ဆင္းလာျခင္းက ေနာက္ကြယ္မွာ ဆီးခ်ဳိေရာဂါ စတင္ျဖစ္ေနၿပီဆိုတဲ့ လကၡဏာျဖစ္ေနႏိုင္ပါတယ္။ ဆီးခ်ဳိေရာဂါနဲ႔ ဆက္စပ္ၿပီး ကိုယ္အေလးခ်ိန္က်ဆင္းရတဲ့အေၾကာင္းအရင္း ၂ ရပ္ရွိတယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြဆိုပါတယ္။ ပထမအခ်က္အေနနဲ႔  ခႏၶာကိုယ္က ဆီးအလြန္သြားျခင္းေၾကာင့္ ေရဓာတ္ဆံုး႐ႈံးသြားလို႔ျဖစ္ႏိုင္ၿပီး ေနာက္တစ္ခ်က္ကေတာ့ ဆီးမွတစ္ဆင့္ ကယ္လိုရီေတြ ဆံုး႐ႈံးသြားၿပီး ေသြးတြင္းကသၾကားထံမွာ ကယ္လိုရီေတြကို မစုပ္ယူႏိုင္ေတာ့တာေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဆီးခ်ိဳေရာဂါရွိေနေၾကာင္း စမ္းသပ္ေတြ႕ရွိၿပီး ေသြးတြင္းသၾကားပမာဏကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္သြားၿပီဆိုရင္ေတာ့ ေဝဒနာရွင္ေတြမွာ ကိုယ္အေလးခ်ိန္ျပန္လည္တက္လာႏိုင္တယ္လို႔လည္း ဆက္လက္သတိေပးထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ အထက္ေဖာ္ျပပါလကၡဏာမ်ားလည္း ျပေနတယ္၊ ႐ုတ္တရက္ကိုယ္အေလးခ်ိန္လည္း က်ဆင္းလာ မယ္ဆိုရင္ သင့္က်န္းမာေရးအတြက္ စိုးရိမ္ရမယ့္ အခ်ိန္ပါပဲ။

ကတုန္ကယင္ျဖစ္ၿပီးဗိုက္ဆာျခင္း
႐ုတ္တရက္ ကာဗုိဟိုက္ၿဒိတ္ပါတဲ့အစားအစာေတြကို စားခ်င္စိတ္ျဖစ္လာၿပီး ကတုန္ကယင္ျဖစ္လာတယ္ဆိုရင္ ဒါက သံသယျဖစ္ဖြယ္ လကၡဏာတစ္ခုလို႔ သိရပါတယ္။ ေသြးတြင္းမွာ သၾကားဓာတ္ျမင့္မားလာတဲ့အခါ ခႏၶာကိုယ္က ဂလူးကို႔စ္ကိုထိန္းသိမ္းဖို႔ အခက္အခဲျဖစ္လာပါတယ္။ ကာဗိုဟိုက္ၿဒိတ္ဓာတ္ကို စားသံုးလိုက္တဲ့အခါ ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ အင္ဆူလင္ေတြထြက္လာၿပီး ဂလူးကို႔စ္ပမာဏက ခ်က္ခ်င္းက်ဆင္းသြားမွာ ျဖစ္ပါတယ္။ သင္မသိဘဲ သင့္ခႏၶာကိုယ္ထဲမွာ ဒီျဖစ္စဥ္ျဖစ္ေပၚေနၿပီး ကတုန္ကယင္ျဖစ္တဲ့ ခံစားခ်က္ကိုေတာ့ သင္ခံစားရမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒီအခ်ိန္မွာ သင္က သၾကားဓာတ္နဲ႔ ကာဗိုဟိုက္ၿဒိတ္ကို စားသံုးခ်င္စိတ္ ျဖစ္ေပၚလာမွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဆာေလာင္တဲ့ခံစားမႈနဲ႔ ကတုန္ကယင္ျဖစ္တာမ်ဳိး
တြဲၿပီးျဖစ္လာရင္ ဒါက သင္သတိထားေစာင့္ၾကည့္ရမယ့္ ေနာက္ထပ္ဆီးခ်ဳိေရာဂါရဲ႕ လကၡဏာ တစ္ခုျဖစ္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။

ေမာပန္းျခင္း
တစ္ခါတရံ ေမာပန္းတာက ၾကံဳေတြ႕ေနက် ကိစၥတစ္ခုျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အျမဲလိုလိုေမာပန္း ႏြမ္းနယ္ေနသလို ခံစားေနရတယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဒါက အေလးထားရမယ့္ ကိစၥတစ္ခုျဖစ္လာပါၿပီ။ လိုအပ္တဲ့ စြမ္းအင္ရရွိဖို႔ စားသံုးလိုက္တဲ့ အစားအေသာက္မ်ားက မၿပိဳကြဲတာေၾကာင့္ လိုအပ္တဲ့ စြမ္းအင္ကို ခႏၶာကိုယ္ရွိဆဲလ္ေတြက မရရွိတာေၾကာင့္ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြ ေကာက္ခ်က္ခ်ထားပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ဒီလကၡဏာက ဆီးခ်ဳိအမ်ိဳးအစား ၂ မွာျဖစ္ပြားၿပီးအခ်ိန္အေတာ္ၾကာထိ မေပၚလာတာမ်ိဳးလည္း ျဖစ္ႏိုင္တယ္လို႔ သတိေပးထားပါတယ္။ 
 
စိတ္အေျခအေနေျပာင္းလဲလာျခင္း
ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္က ပံုမွန္မဟုတ္တဲ့အခါ စိတ္ခံစားမႈအေပၚမွာလည္း သက္ေရာက္မႈျဖစ္ေစၿပီး ေဒါသထြက္လြယ္တာမ်ဳိး ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္ ပမာဏျမင့္မားေနတဲ့အခါမွာ စိတ္က်ေရာဂါနဲ႔ ဆင္တူတဲ့လကၡဏာမ်ဳိးေတြ ျပလာႏိုင္တယ္လို႔လည္း သိရပါတယ္။ ေမာပန္းၿပီး အားအင္ကုန္ခမ္းေနသလို ခံစားေနရမယ္၊ တက္တက္ႂကြႂကြလည္းမရွိဘူး၊ အိပ္ရာထဲမွာပဲေနခ်င္ေနမယ္ စတဲ့ လကၡဏာေတြ ျဖစ္ေပၚလာႏိုင္ပါတယ္။ ဆရာဝန္ေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား ေထာက္ျပထားတဲ့အခ်က္ကေတာ့ လူနာအမ်ားစုဟာ အဆိုပါလကၡဏာကို စိတ္က်ေရာဂါနဲ႔ အထင္မွားေနေလ့ရွိတတ္တယ္လို႔ ဆိုပါတယ္။ 

ေရာဂါကိုသိရွိၿပီး ေသြးတြင္းသၾကားဓာတ္ ပမာဏကို ထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ၿပီဆိုရင္ အဆိုပါ စိတ္ခံစားမႈကလည္း ပံုမွန္အတိုင္း ျပန္ျဖစ္သြားႏိုင္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သင့္ရဲ႕စိတ္ခံစားမႈအေျခအေနကလည္း သင့္မွာဆီးခ်ဳိေရာဂါျဖစ္ေနသလားဆိုတာကုိ အသံတိတ္ေဖာ္ျပႏိုင္လို႔ အာ႐ံုစိုက္သင့္ ပါတယ္။

အျမင္အာ႐ံုဝါးလာျခင္း
ဒါကဆီးခ်ဳိေရာဂါေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ အျမင္အာ႐ံုခ်ဳိ႕ယြင္းတဲ့ Diabetic Retinopathy ကို ဆိုလိုေနတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ဆီးခ်ဳိေရာဂါ ျဖစ္ကာစ အဆင့္မွာ မ်က္လံုးအတြင္းမွာ ဂလူးကို႔စ္ေတြ စုပံုလာၿပီး ယာယီပံုစံပ်က္သြားတာေၾကာင့္ မ်က္ဆန္တြင္းရွိ မွန္ဘီလူးကဆံုခ်က္မမွန္ေတာ့ဘဲ အျမင္အာ႐ံုမႈန္ဝါးတာမ်ဳိး ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။ ေသြးတြင္းရွိသၾကားဓာတ္ ပမာဏတည္ၿငိမ္သြား ၿပီးေနာက္ ၆ ပတ္ကေန ၈ ပတ္အတြင္းမွာ ပံုမွန္အျမင္အာ႐ံုကိုျပန္လည္ရရွိႏိုင္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သင့္ရဲ႕အျမင္အာ႐ံုမႈန္ဝါးလာတဲ့အခါမွာလည္း အထက္ေဖာ္ျပပါ အေျခအေနမ်ားနဲ႔ ႏိႈင္းယွဥ္စဥ္းစားၿပီး မ်က္လံုးျပႆနာလား၊ ဆီးခ်ဳိ ေရာဂါလားဆိုတာကို ဆန္းစစ္ၾကည့္သင့္ပါတယ္။

ေျခေထာက္ထံုလာျခင္း
ေသြးတြင္းမွာ သၾကားပမာဏျမင့္တက္လာ တဲ့ အခါ၊ ဆီးခ်ဳိေရာဂါလို႔ အမည္မတပ္ႏိုင္ေသးခင္ အခ်ိန္မွာပဲ  ခႏၶာကိုယ္ကို ႐ႈပ္ေထြးတဲ့လကၡဏာေတြ ျဖစ္ေပၚေစပါတယ္။ အဆိုပါလကၡဏာမ်ားထဲက တစ္ခုကေတာ့ အာ႐ံုေၾကာအေသးစားထိခိုက္ ပ်က္စီးမႈ ျဖစ္ေစျခင္းပဲျဖစ္ပါတယ္။ အဆိုပါ အာ႐ံုေၾကာပ်က္စီးမႈေၾကာင့္ ေျခေထာက္ေတြ ထံုလာတာမ်ဳိး လူနာမွာခံစားရႏိုင္တယ္လို႔ ဆရာဝန္ေတြဆိုထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သင့္ရဲ႕ေျခေထာက္ေတြ အေၾကာင္းအရင္းမရွိ ထံုလာတယ္လို႔ ခံစားရတဲ့အခါ သင့္ရဲ႕ခႏၶာကိုယ္က သင့္ကိုဆီးခ်ဳိေရာဂါရဲ႕ လကၡဏာေတြနဲ႔ သတိေပးေနၿပီလို႔ ယူဆရေတာ့မွာပါ။

ဆီးလမ္းေၾကာင္းမၾကာခဏပိုးဝင္ျခင္း
ဆီးထဲမွာသၾကားဓာတ္ပါဝင္မႈ ျမင့္မားလာတဲ့အခါ ဘက္တီးရီးယားေတြရွင္သန္ေပါက္ဖြားဖို႔ အခြင့္အေရးလည္း ပိုမ်ားလာပါတယ္။ ေနာက္ဆက္တြဲအေနနဲ႔ ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္တဲ့ ျပႆနာကို ခံစားလာရႏိုင္ပါတယ္။ ပံုမွန္အားျဖင့္လည္း ဆီးလမ္းေၾကာင္းမၾကာခဏပိုးဝင္ေလ့ရွိတဲ့ လူနာေတြကို ဆရာဝန္ေတြက ဆီးခ်ဳိရွိမရွိ စစ္ေဆးတာမ်ဳိး ျပဳလုပ္ရတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ဒါေၾကာင့္ သင့္ဟာ ဆီးလမ္းေၾကာင္းပိုးဝင္တဲ့ ျပႆနာကို အခ်ိန္တိုအတြင္း မၾကာခဏၾကံဳေတြ႕ေနရတယ္ဆိုရင္ သင့္မွာဆီးခ်ဳိေရာဂါ ရွိမရွိစစ္ေဆးရေတာ့မယ့္ အခ်ိန္ပဲျဖစ္ပါတယ္။
Ref; 10 Silent Signs You Might Have Diabetes