သတိထားရမယ့္ ခႏၶာကိုယ္က သတိေပးမႈေတြ

အေရျပားေတြ ယားယံျခင္းကေန ေရာင္ရမ္းေနတဲ့ သြားဖံုးေတြ၊ ဒါေတြကို သာမန္အားျဖင့္ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထရွိတဲ့ အပယိက က်န္းမာေရး ျပႆနာ ေလးေတြလို႔ ယူဆမယ္ဆိုရင္ ယူဆႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ သင္က သာမန္ အပယိက ဖ်ားနာမႈလို႔ သတ္မွတ္ထားတဲ့ ျပႆနာေသးေသးေလးေတြက သင့္ခႏၶာကိုယ္မွာ ျဖစ္လာေတာ့မယ့္ ဒါမွမဟုတ္ ျဖစ္ေနၿပီးျဖစ္တဲ့ စိုးရိမ္ရတဲ့ ေရာဂါေတြရဲ႕ ေရွ႕ေျပးလကၡဏာေတြ ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ေနႏိုင္ပါတယ္။ ခႏၶာကုိယ္က စက္ယႏၲရားတစ္ခုလို႔ လည္ပတ္ေနတာမို႔ သူ႔ မွာ တစ္စံုတစ္ရာခ်ဳိ႕ယြင္းေနၿပီဆိုရင္ သင့္ကို သတိေပးေလ့ရွိပါတယ္။ သင့္ခႏၶာကိုယ္က တစ္စံုတစ္ခု မွားယြင္းေနၿပီျဖစ္ေၾကာင္း ျပသေနတဲ့ အသံတိတ္အခ်က္ျပမႈေတြကို အခ်ိန္မီ ဖမ္းယူႏိုင္ဖို႔က သင္ကိုယ္တိုင္ရဲ႕တာဝန္သာ ျဖစ္ပါတယ္။ 

အစာအိမ္နဲ႔ အူလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ အခ်က္ျပမႈမ်ား

သြားေတြပ်က္စီးလာတဲ့အခါ
သြားေဆးခန္းကို လာၾကတဲ့ လူနာရဲ႕ သြားအေပၚယံက ေႂကြလႊာေတြဟာ သာမန္ထက္ သိသိသာသာ ပါးေနတယ္ဆိုရင္ သြားဆရာဝန္ေတြက အခ်က္ ၂ ခ်က္ကို ခန္႔မွန္းေလ့ရွိၾကတယ္လို႔ ကေနဒါႏိုင္ငံက သြားဆရာဝန္တစ္ဦးက ဆိုပါတယ္။ လူနာက အက္စစ္ဓာတ္မ်ားတဲ့ အစားအေသာက္ေတြ၊ တစ္နည္းအားျဖင့္ အခ်ဥ္ဓာတ္မ်ားလြန္းတဲ့ အစားအေသာက္ေတြကို စားလြန္းျခင္းေၾကာင့္ ဒါမွမဟုတ္ရင္ အစာေခ်လမ္းေၾကာင္း တစ္ေလွ်ာက္ အလုိအေလ်ာက္အလုပ္လုပ္တဲ့ စနစ္မွာ တစ္ခုခုမွားယြင္းေနတာေၾကာင့္ ဒီလို သြားရဲ႕ ေႂကြလႊာေတြပါးကုန္တာလို႔ ဆရာဝန္ေတြ အၾကမ္းဖ်င္းယူဆေလ့ရွိတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ပထမအခ်က္ေၾကာင့္ဆိုရင္ အစားအေသာက္ကို ဂ႐ုတစိုက္ ေရြးခ်ယ္စားသံုးၿပီး ေျဖရွင္းႏိုင္ေပမဲ့ ဒုတိယ အခ်က္ေၾကာင့္ဆိုရင္ေတာ့ သင့္ရဲ႕ခႏၶာကိုယ္မွာ ျပႆနာတစ္စံုတစ္ရာရွိေနၿပီလုိ႔ ဆိုရေတာ့မွာပါ။ အစာေရၿမိဳႁပြန္အတြင္း အစာေခ်ရည္ေတြ ျပန္ဆန္တက္လာတဲ့အခါ အဆိုပါ အစာေခ်ရည္မွာပါတဲ့ အက္စစ္ဓာတ္က သြားရဲ႕ အေပၚယံေႂကြလႊာကို တိုက္စားေနမွာျဖစ္ၿပီး အခ်ိန္ၾကာလာတဲ့အခါ ေႂကြလႊာေတြ ပါးကုန္မွာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါ့အျပင္ အစာေရၿမိဳအတြင္းအက္စစ္ေတြ ဆန္တက္လာတာေၾကာင့္ လည္ေခ်ာင္းနာတာ၊ ေခ်ာင္းဆိုးတာ၊ ခံတြင္းခ်ဥ္တာစတဲ့ လကၡဏာေတြလည္း ျဖစ္ေပၚတတ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သင့္ရဲ႕သြားဆရာဝန္က သင့္ရဲ႕ သြားေႂကြလႊာေတြ သိသိသာသာပါးေနတယ္လို႔ ဆိုလာၿပီး အျခားလကၡဏာမ်ားပါ ပူးတြဲၿပီးျပလာ ၿပီဆိုရင္ အစာအိမ္နဲ႔ အူလမ္းေၾကာင္းဆိုင္ရာ ဆရာဝန္နဲ႔ ျပသစစ္ေဆးသင့္တယ္လို႔ ပညာရွင္
ေတြ အၾကံေပးထားပါတယ္။ ရွားပါးျဖစ္စဥ္ဆိုေပမယ့္ အစာေခ်ရည္ဆန္တဲ့ ျပႆနာကုိ မကုသဘဲထားရင္ အစာေရၿမိဳႁပြန္ထိခိုက္ပ်က္စီးတာမ်ဳိးျဖစ္ႏိုင္သလို ကင္ဆာအထိေတာင္ ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္သြားႏိုင္တယ္လို႔လည္း သတိေပးထားပါေသး တယ္။

အေရျပားေတြ ယားယံလာတဲ့အခါ
တံေတာင္ဆစ္၊ ဒူး၊ ေျခဖဝါး၊ ေက်ာျပင္နဲ႔ ဦးေရျပားက အေရျပားေတြ ယားယံၿပီး အဖတ္ေတြ လန္ေနရင္ ဒါက သင့္မွာ  Gluten ပ႐ိုတိန္းနဲ႔ ဓာတ္  မတည့္တဲ့ Celiac Disease လို႔ေခၚတဲ့ ေရာဂါရွိေနတာျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒီေရာဂါ ရွိေနခဲ့ရင္ ခႏၶာကိုယ္က Gluten နဲ႔ ဓာတ္မတည့္တာေၾကာင့္ Gluten ပါတဲ့ အစားအစာတစ္မ်ဳိးမ်ဳိး စားလိုက္တဲ့အခါ ကိုယ္ခံအားစနစ္က အူလမ္းေၾကာင္းကို ထိခိုက္ေစတဲ့ Antibody ေတြကို ထုတ္ေပးလိုက္ပါတယ္။ အဆိုပါ Antibody ေတြ အေရျပားမွာ စုပံုလာတဲ့အခါ  အထက္ေဖာ္ျပပါ အေရျပားယားယံတဲ့ လကၡဏာေတြျပလာတတ္ၿပီး အဆိုပါ အေရျပားေရာဂါကို Dermatitis Herpetiformis လို႔ေခၚပါတယ္။ Canadian Celiac Association က ေဖာ္ျပခဲ့တဲ့ အခ်က္အလက္မ်ားအရ Celiac Disease ရွိေနသူ ၁ဝ ရာခိုင္ႏႈန္းမွ ၁၅ ရာခိုင္ႏႈန္းမွာ Dermatitis Herpetiformis ျဖစ္ေနတာကို ေတြ႕ရတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ Celiac Disease ရွိေနတဲ့ သူေတြ Gluten ပါတဲ့အစားအေသာက္ေတြ ေရွာင္ျခင္းျဖင့္ အဆိုပါ အေရျပားေရာဂါကို သက္သာေစႏိုင္ပါတယ္။ Celiac Disease က မကုသဘဲထားရင္ ေရရွည္မွာ အ႐ိုးပြေရာဂါျဖစ္ေစႏိုင္သလို အူကင္ဆာလည္း ျဖစ္သြားေစႏိုင္လို႔ မေပါ့ဆသင့္တဲ့ က်န္းမာေရး ျပႆနာတစ္မ်ဳိး ျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သင့္ခႏၶာကိုယ္က ဘယ္လိုလကၡဏာေတြ ေျပာင္းလဲေနသလဲဆိုတာကို အျမဲသတိထားေနဖို႔ လုိအပ္ပါတယ္။

ထိုင္ရတာ အခက္အခဲရွိလာတဲ့အခါ
အူမႀကီး နဲ႔ အူလမ္းေၾကာင္းတစ္ေလွ်ာက္ေရာင္ရမ္းတဲ့ ေရာဂါတစ္မ်ဳိးျဖစ္တဲ့ Crohn’s Disease ကျဖစ္ၿပီးေနာက္ ေရာဂါရွာေတြ႕ဖို႔အခ်ိန္အေတာ္ၾကာတဲ့ ေရာဂါျဖစ္တယ္လို႔ သိရပါတယ္။ လိပ္ေခါင္းေရာဂါနဲ႔လည္း မွားေလ့ရွိတတ္ၿပီး ဆင္တူယိုးမွား လကၡဏာေတြျပလာရင္ သက္ဆိုင္ရာ ဆရာဝန္နဲ႔ အေသအခ်ာ တိုင္ပင္ကုသသင့္တဲ့ ေရာဂါတစ္မ်ဳိးျဖစ္တယ္လို႔ ဆရာဝန္ေတြ သတိေပးထားပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဝမ္းမွာ ေသြးပါတာ၊ စအိုေသြးယိုတာနဲ႔ နာက်င္ေရာင္ရမ္းတာ၊ လိပ္ေခါင္းေရာဂါလိုမ်ဳိး ထိုင္ရခက္တဲ့ ျပႆနာမ်ဳိးေတြ ခႏၶာကိုယ္က ျပလာတဲ့အခါ မေပါ့ဆသင့္ဘူးလို႔ ဆက္လက္သတိေပးထားပါတယ္။ Crohn’s Disease က အခ်ိန္မီကုသရင္သက္သာႏိုင္တဲ့ ေရာဂါျဖစ္ၿပီး ကုသမႈမခံယူရင္ ေနာက္ပိုင္းမွာ ခြဲစိတ္ကုသဖို႔ လိုအပ္လာတာမ်ဳိး၊ အူမႀကီးကင္ဆာ ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ျမင့္မားလာေစတာမ်ဳိး စတဲ့ေနာက္ဆက္တြဲ က်န္းမာေရးျပႆနာေတြ ျဖစ္လာေစႏိုင္တဲ့ ေရာဂါတစ္မ်ဳိးလို႔လည္း သိရပါတယ္။

ဦးေႏွာက္ နဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အခ်က္ျပမႈမ်ား

ေဒါသႀကီးလာတဲ့အခါ
စိတ္က်ေရာဂါဆိုေပမယ့္ အမွန္တကယ္မွာေတာ့ ဦးေႏွာက္နဲ႔ ဆက္စပ္မႈရွိၿပီး ဦးေႏွာက္ထဲက စိတ္ခံစားမႈကို ထိန္းခ်ဳပ္ေပးမယ့္ ဓာတုပစၥည္းေတြ ပံုမွန္အလုပ္မလုပ္ျခင္းနဲ႔လည္း သက္ဆိုင္မႈရွိပါတယ္။ ဒီစိတ္က်ေရာဂါက လူအမ်ားစု ထင္သလို အခန္းထဲေအာင္းၿပီး အိပ္ရာေပၚမွာပဲ လွဲေနခ်င္တဲ့ လကၡဏာမ်ဳိးေတြသာ ျပေလ့ရွိတာ မဟုတ္ပါဘူး။ ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္ မွာ University of California က ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ ေလ့လာမႈတစ္ခုက စိတ္က်ေဝဒနာ ခံစားေနရတဲ့သူ ထက္ဝက္ခန္႔မွာ အလြယ္တကူ စိတ္တိုေဒါသထြက္တတ္တဲ့ လကၡဏာမ်ဳိးခံစားေနရတာကို ေတြ႔ရွိခဲ့ပါတယ္။ အကယ္၍ သင္ဟာ သင့္မိသားစုဝင္ေတြနဲ႔ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဖက္ေတြအေပၚ မၾကာခဏ ေဒါသတႀကီးနဲ႔ ေျပာဆိုဆက္ဆံေနမိပါသလား၊ ဒါမွမဟုတ္ ေသးငယ္တဲ့ ျပႆနာေလးေတြၾကံဳလာရင္ေတာင္ ေဒါသေတြ ေပါက္ကြဲေနမိပါသလား၊ ဒီလိုအျဖစ္မ်ဳိး ရက္သတၱပတ္ ၂ ပတ္ထက္ေက်ာ္ၿပီး ခံစားေနရၿပီ ဆိုရင္ စိတ္က်ေရာဂါ မဟုတ္ရင္ေတာင္ စိတ္က်ေဝဒနာမ်ဳိး ခံစားေနရတာ ျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ႏိုင္ေနၿပီလို႔ ပညာရွင္ေတြဆိုပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သင့္ရဲ႕ စိတ္ခံစားမႈကလည္း သင့္ဦးေႏွာက္မွာ ျဖစ္ေပၚေနတဲ့ ျပႆနာကို တစ္နည္းတစ္ဖံုေဖာ္ျပေပးေနတယ္လို႔ ဆိုရမွာပါ။ 

လက္ေရးေျပာင္းသြားတဲ့အခါ
Parkinson’s Disease ဆိုတာ ဦးေႏွာက္ရဲ႕ အာ႐ံုေၾကာစနစ္ေဖာက္ျပန္မႈေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ ေရာဂါတစ္မ်ဳိး ျဖစ္ပါတယ္။ ခႏၶာကိုယ္က ႂကြက္သားေတြ လွုပ္တာေၾကာင့္ ေျခတုန္လက္တုန္ျဖစ္ၿပီး၊ တစ္ခုခုကို ကိုင္တြယ္တဲ့အခါ မျမဲတာ၊ လႈပ္ရွားမႈ
ေႏွးေကြးတာ စတဲ့ လကၡဏာေတြျပေလ့ရွိပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ လူနာေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ား သတိမထားမိတာက Parkinson’s Disease ရဲ႕ ေရွ႕ေျပးအဆင့္မွာ လက္ေရးေျပာင္းလဲသြားတဲ့ လကၡဏာမ်ဳိး ျပ တတ္ၿပီး ဒါကို လူနာကိုယ္တိုင္က သတိမမူမိတတ္ ၾကဘူးလို႔ ပညာရွင္ေတြဆိုပါတယ္။ Parkinson’s Disease ျဖစ္ကာစ အဆင့္မွာ လူနာ ၉၇ ရာခိုင္ႏႈန္းရဲ႕ လက္ေရးေတြဟာ ပံုမွန္ထက္ သိသိသာသာ ေသးသြားတာ၊ အကၡရာေရးပံုေတြ ၾကံဳလာတာကို ၂ဝ၁၃ ခုႏွစ္က အစၥေရးႏုိင္ငံက သုေတသီေတြ ေတြ႔ရွိခဲ့ပါတယ္။ Parkinson’s Disease က ဦးေႏွာက္ထဲက နာ့ဗ္ဆဲလ္ေတြ ပ်က္စီးကုန္တာ ဒါမွမဟုတ္ လံုးဝ ေသဆံုးသြားတာေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚတဲ့ေရာဂါတစ္မ်ဳိးျဖစ္ၿပီး လႈပ္ရွားမႈကိုထိန္းခ်ဳပ္တဲ့ Dopamine ဆိုတဲ့ ဓာတုပစၥည္းထုတ္လုပ္မႈ မရွိေတာ့တာေၾကာင့္ ႂကြက္သားေတြလွုပ္ရွားရာမွာ အခက္အခဲျဖစ္လာေစပါတယ္။ ဒါက အစပိုင္းမွာ လက္ေခ်ာင္းေတြက ႂကြက္သားေတြအေပၚ သက္ေရာက္မႈရွိၿပီး လက္ေရးေျပာင္းလဲလာတာမ်ဳိး ျဖစ္လာေစတာပါလို႔ ပညာရွင္ေတြရွင္းျပပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သင့္ရဲ႕လက္ေရးမွာ ေျပာင္းလဲမႈရွိလာၿပီဆိုရင္ ဒါက သင့္ဦးေႏွာက္မွာ ျပႆနာတစ္စံုတစ္ရာ ရွိေနၿပီဆိုတာကို အခ်က္ျပေနတာျဖစ္ေကာင္းျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ 

ႏွလံုးနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ အခ်က္ျပမႈမ်ား
ေဟာက္တဲ့အခါ 
အိပ္ေပ်ာ္စဥ္ အသံက်ယ္က်ယ္ေဟာက္တာက အိပ္စက္ခ်ိန္ ေခတၱအသက္႐ွဴရပ္သြားတဲ့ က်န္းမာေရးျပႆနာတစ္ခုျဖစ္ၿပီး ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ေခ်နဲ႔ ဆက္စပ္မႈရွိေနပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေဟာက္တာက ႏွလံုးေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ေခ်နဲ႔ ဆက္စပ္႐ံုသာ မဟုတ္ဘဲ ႏွလံုးေသြးေၾကာေရာဂါနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ သိသာတဲ့ လကၡဏာတစ္ခုလည္း ျဖစ္ေနတယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြဆိုပါတယ္။ Carotid Artery လို႔ေခၚတဲ့ ဦးေႏွာက္ဆီကို အဓိက ေသြးပို႔တဲ့ ႏွလံုးေသြးေၾကာထူလာျခင္းနဲ႔ ေဟာက္တဲ့ျပႆနာ ဆက္စပ္မႈရွိေနတယ္လုိ႔ ေဆးပညာဂ်ာနယ္တစ္ေစာင္ျဖစ္တဲ့ The Laryngoscope မွာ ေဖာ္ျပလာပါတယ္။ အဆိုပါေသြးေၾကာဟာ လည္ပင္းမွ တစ္ဆင့္ဦးေႏွာက္ဆီကို တက္သြားတာေၾကာင့္ လည္ေခ်ာင္းနဲ႔ နီးနီးကပ္ကပ္အေနအထားမွာရွိေနၿပီး ေဟာက္တဲ့အခါ တုန္ခါမႈကို ေသြးေၾကာေတြက တုန္႔ျပန္မႈေတြျပဳလုပ္တယ္လို႔ ယူဆထားပါတယ္လို႔ Henry Ford Hospital က ဦးေခါင္းနဲ႔ လည္ပင္းပိုင္းဆိုင္ရာ ခြဲစိတ္အထူးကုဆရာဝန္တစ္ဦးကဆိုပါတယ္။ ေသြးေၾကာနံရံေတြ ထူလာျခင္းက ေနာက္ပိုင္းမွာ ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါကို ျဖစ္ေစႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေဟာက္တဲ့ ျပႆနာကို ႏွလံုးေသြးေၾကာက်ဥ္းေရာဂါရဲ႕ ေရွ႕ေျပးလကၡဏာအျဖစ္ ယူဆၿပီး သာမန္ကိစၥတစ္ခုအျဖစ္ သေဘာမထားသင့္ဘူးလို႔ သတိေပးထားပါတယ္။ 

သြားဖံုးေတြေရာင္တဲ့အခါ
၂ဝ၁ဝ ခုႏွစ္မွာ Columbia University က ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ ေလ့လာမႈတစ္ခုအရ သြားဖံုးအတြင္းက ဘက္တီးရီးယားေတြနဲ႔ ေသြးတိုးေရာဂါ ဆက္စပ္မႈရွိေနတာကို ေတြ႕ရွိခဲ့ရတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ တိက်ခိုင္မာတဲ့ သက္ေသျပခ်က္ေတြ ထြက္ရွိ မလာေသးေသာ္လည္း ေသြးတိုးေရာဂါနဲ႔ ခံတြင္းအတြင္းက ဘက္တီးရီးယားေတြၾကား ဆက္စပ္မႈရွိေနတာကို သုေတသနျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ အဖြဲ႕အစည္းေတာ္ေတာ္မ်ားမ်ားလည္း သတိျပဳမိခဲ့ၾကတယ္လို႔လည္း သိရပါတယ္။ သြားဖံုးနဲ႔ ခံတြင္းေရာဂါေတြ ကို ပံုမွန္ကုသမႈခံယူျခင္းက ႏွလံုးေရာဂါ နဲ႔ ဆီးခ်ဳိေရာဂါအမ်ဳိးအစား ၂  ျဖစ္ႏိုင္ေခ်ကို ေလ်ာ့က်ေစႏိုင္တယ္လို႔လည္း American Journal of Preventive Medicine မွာ ေဖာ္ျပထားပါေသးတယ္။ ဒါေၾကာင့္ သင့္သြားဖံုးေတြ ေရာင္ရမ္းလာရင္ ပစ္မထားသင့္ဘဲ သြားဆရာဝန္နဲ႔ ေသေသခ်ာခ်ာ ကုသသင့္သလို ၃ လ (သို႔) ၆ လ တစ္ႀကိမ္ သြားေတြကို သန္႔ရွင္းေရးလုပ္ေပးျခင္းျဖင့္လည္း အဆိုပါ သြားဖံုးေရာင္ရမ္းျခင္း ျပႆနာကို ကာကြယ္ထားႏိုင္ပါတယ္။ 
Ref ; Reader’s Digest