မိုးရာသီနဲ႔ တုပ္ေကြး (Seasonal Flu)

မိုးရြာတစ္လွည့္ ေနပူတစ္လွည့္ ရာသီအကူးအေျပာင္းမွာ ဟိုနားဒီနားက ေခ်ာင္းဆိုးသံ၊ ႏွာေခ်သံေတြကို ခပ္စိတ္စိတ္ ၾကားလာေနရပါတယ္။ရာသီအကူးအေျပာင္းမွာ အျဖစ္မ်ားေလ့ရွိတဲ့ တုပ္ေကြးက သာမန္အေအးမိျခင္းနဲ႔ မတူဘဲ သင့္ခႏၶာကုိယ္ရဲ႕ ခုခံစြမ္းအားကို က်ဆင္းေစႏိုင္ၿပီး ေ၀ဒနာခံစားရတဲ့ကာလ ၾကာရွည္တတ္ပါတယ္။ တုပ္ေကြး ရာသီမွာ တုပ္ေကြး မျဖစ္ေအာင္ ဘယ္လိုေရွာင္ရွားႏိုင္မလဲ။ အကယ္၍ သင့္ကိုတုပ္ေကြးကူးစက္ခံရၿပီ ဆိုပါစို႔။ အျမန္ဆံုး သက္သာလာေအာင္ ဘယ္လိုကုသ ေနထိုင္ႏိုင္မလဲ။ ဒီအေၾကာင္းအရာေတြနဲ႔ ပတ္သက္တဲ့ တုပ္ေကြးဗိုင္းရပ္စ္နဲ႔ တုပ္ ေကြးရဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲ ေရာဂါလကၡဏာမ်ားအေၾကာင္းကို Raffles Hospital Patient Liaison Office မွ Executive Director ေဒါက္တာသူသူမင္း နဲ႔ ေတြ႔ဆံုေမးျမန္းၿပီး ဇြန္လ အတြက္ ေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။

Seasonal Flu အေၾကာင္း

ရာသီအကူးအေျပာင္းမွာ ျဖစ္ေလ့ရွိတဲ့ တုပ္ေကြးကို ရာသီတုပ္ေကြး (Seasonal Flu) လို႔ ေခၚေ၀ၚေလ့ရွိပါတယ္။ ေနရာေဒသနဲ႔ ရာသီဥတုအေပၚမူတည္ၿပီး ကမၻာ့ေဒသေတြရဲ႕ တုပ္ေကြးအျဖစ္မ်ားေလ့ရွိတဲ့ အခ်ိန္နဲ႔ရာသီက တူညီေလ့ မရွိပါဘူး။ ျမန္မာႏိုင္ငံမွာ တုပ္ေကြးအျဖစ္မ်ားတဲ့ကာလက မိုးရာသီျဖစ္ၿပီး ရာသီဥတုအကူးအေျပာင္းမွာ Seasonal Flu အျဖစ္မ်ားေလ့ ရွိပါတယ္။ တုပ္ေကြးဗိုင္းရပ္စ္က ရာသီတိုင္းမွာ ရွိေနတက္ေသာ္လည္း ဒီလို ရာသီဥတုအကူးအေျပာင္းမွာ လူေတြရဲ႕ခႏၶာကိုယ္က ကိုယ္ခံစြမ္းအားက်ဆင္းေနတတ္တဲ့အတြက္ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးကူးစက္ႏိုင္ဖို႔ ပိုလြယ္ကူလို႔ ဒီရာသီမွာပိုၿပီး အျဖစ္မ်ားရျခင္းျဖစ္ပါတယ္။

ကူးစက္ႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းမ်ား

တုပ္ေကြးက ႈည္ူကနညဖေ ဠငမက် ေၾကာင့္ျဖစ္ပြားရတဲ့ ကူးစက္ေရာဂါတစ္မ်ဳိး ျဖစ္ပါတယ္။ Influenza Virus က Type A ၊ B ၊ C အမ်ဳိးအစားသံုးမ်ဳိးရွိၿပီး ရာသီအကူးအေျပာင္းမွာ ျဖစ္တဲ့တုပ္ေကြးကေတာ့ အမ်ားအားျဖင့္ Type A ၊ B အမ်ဳိးအစား တုပ္ေကြးဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ ျဖစ္ပါတယ္။ဒီဗိုင္းရပ္စ္ေတြက ကူးစက္ခံရဖို႔ အရမ္းလြယ္ကူၿပီး နည္းလမ္း အမ်ဳိးမ်ဳိးနဲ႔ ကူးစက္ခံရႏိုင္ပါတယ္။ ေရာဂါရွိတဲ့လူက ေခ်ာင္းဆိုးတဲ့အခါ၊ ႏွာေခ်တဲ့ အခါ ေရာဂါပိုးမႊားေတြက ေလထုထဲ ကို ေရာက္သြားၿပီး အဲဒီေလကို ႐ွဴသြင္းလိုက္တဲ့လူဟာ ေရာဂါကူးစက္ခံရႏိုင္ပါတယ္။ တုပ္ေကြးမိေနတဲ့ လူတစ္ေယာက္ ထိေတြ႔ကိုင္တြယ္ထားတဲ့ ပစၥည္းေတြကို ထိေတြ႔ကိုင္တြယ္မိၿပီး ႏွာေခါင္း၊ မ်က္စိ၊ပါးစပ္တို႔ကို ပြတ္မိမယ္ဆိုရင္လည္း ေရာဂါကူးစက္ျခင္းခံရႏိုင္ပါတယ္။

တုပ္ေကြးရဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲ  ေရာဂါလကၡဏာမ်ား(အေအးမိျခင္း နဲ႔ တုပ္ေကြး ျခားနားခ်က္)

တုပ္ေကြးရဲ႕ ေနာက္ဆက္တြဲ ေရာဂါလကၡဏာေတြကေတာ့ ကိုယ္ပူတက္ျခင္း(ဖ်ားျခင္း)၊ ေခါင္းကိုက္ျခင္း၊ ကိုယ္ လက္မအီမသာျဖစ္ၿပီး ေညာင္းညာကိုက္ခဲျခင္း၊ လည္ေခ်ာင္းနာျခင္း၊ ေခ်ာင္းဆိုးျခင္း၊ အစားအေသာက္ပ်က္ျခင္း၊ အားအင္ကုန္ခမ္းၿပီးႏံုးျခင္း စတဲ့ လကၡဏာေတြျဖစ္ပါတယ္။ တုပ္ေကြးမိျခင္းနဲ႔ ႐ိုး႐ိုးသာမန္ အေအးမိျခင္းတို႔မွာ ခံစားရတဲ့ ေ၀ဒနာလကၡဏာေတြက ဆင္တူပါတယ္။ တုပ္ေကြးက ဗိုင္းရပ္စ္ပိုး ကူးစက္ခံရျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားရျခင္းျဖစ္ၿပီး အေအးမိျခင္းကေတာ့ ဘက္တီးရီးယားပိုးမ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ပြားရျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ေၾကာင့္ျဖစ္တဲ့ တုပ္ေကြးက ကိုယ္ခံစြမ္းအားကို ပိုက်ဆင္းေစႏိုင္သလို၊ ဒီဗိုင္းရပ္စ္ကို ခႏၶာကိုယ္က တိုက္ထုတ္ႏိုင္ဖို႔ကိုလည္း အခ်ိန္(၅)ရက္ကေန တစ္ပတ္ေလာက္ ယူရပါတယ္။ သာမန္အေအးမိျခင္းကေတာ့ ေဆးေသာက္ၿပီး တစ္ရက္ႏွစ္ရက္ေလာက္နဲ႔ သက္သာ ေပ်ာက္ကင္းႏိုင္ပါတယ္။

ကုသမႈပံုစံ (ေဆး၀ါး၊ အစားအစာ)

ေရာဂါျဖစ္လာၿပီဆိုရင္ စနစ္တက်နဲ႔ နည္းလမ္းမွန္မွန္ ကုသႏိုင္ဖို႔လိုအပ္ပါတယ္။ တုပ္ေကြးျဖစ္ၿပီဆိုရင္ အဓိက က ေရမ်ားမ်ားေသာက္ေပးရမယ္။ အနားယူဖို႔ လိုအပ္တယ္။ ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးကို ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ခုခံအားစနစ္က တိုက္ထုတ္ မွာျဖစ္လို႔ ကိုယ္ခံအားျမင့္တက္လာေအာင္ အားရွိေစတဲ့၊ အာဟာရျပည့္၀တဲ့ အစားအစာမ်ားကို စားေပးရပါမယ္။ တုပ္ ေကြးမိျခင္းေၾကာင့္ ျဖစ္ေပၚလာတဲ့ အထက္မွာေဖာ္ျပထားတဲ့ ေနာက္ဆက္တြဲေရာဂါလကၡဏာေတြကေန သက္သာေအာင္ ေဆးေသာက္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ဖ်ားၿပီး ကိုယ္ပူတာအတြက္  Paracetamol (ပါရာစီတေမာလ္)ကဲ့သို႔ ကိုယ္ပူက်ေဆး၊ ေခါင္းကိုက္တာ ကိုယ္လက္နာက်င္ ကိုက္ခဲတာေတြအတြက္ Analgesic  (အနယ္လ္ဂ်က္ဆစ္)လုိမ်ဳိး အကိုက္အခဲ ေပ်ာက္ေဆး စတာေတြ ေသာက္ေပးလို႔ရပါတယ္။ တုပ္ေကြးဗိုင္းရပ္စ္အတြက္ Anti-viral Medication (ဗိုင္းရပ္စ္ပိုးကို ခႏၶာကိုယ္မွ တိုက္ထုတ္ႏိုင္ရန္ ေသာက္သံုးရေသာ ေဆး၀ါး)ကေတာ့ ဖ်ားနာရက္ၾကာတဲ့ လူနာေတြ၊ ေရာဂါလကၡဏာ ျပင္းထန္ဆိုးရြားတဲ့ လူနာေတြကိုပဲ တုိက္ေလ့ရွိပါတယ္။ တက္ကၽြမ္းနားလည္တဲ့ ဆရာ၀န္ရဲ႕ ညႊန္ၾကားခ်က္နဲ႔ ေသာက္သံုးရတဲ့ ေဆး၀ါးအမ်ဳိးအစား ျဖစ္ပါတယ္။ တုပ္ေကြးဗိုင္းရပ္ Type A နဲ႔ B အတြက္ပဲ ကာကြယ္ေဆးရွိၿပီး Type C အတြက္ေတာ့ ကာကြယ္ေဆးမရွိပါဘူး။ အျဖစ္လည္း နည္းပါတယ္။

ကေလးငယ္ေတြနဲ႔ သက္ႀကီးရြယ္အိုေတြ၊ ကိုယ္၀န္ေဆာင္မိခင္ေတြ၊ ကိုယ္ခံစြမ္းအားနည္းေနတဲ့ ေရာဂါသည္ေတြ တုပ္ ေကြးေရာဂါ ကူးစက္ခံရတဲ့အခါ ကုသမႈပံုစံ (ေဆး၀ါး၊ အစားအစာ)

ကေလးငယ္ေတြနဲ႔ ကိုယ္၀န္ေဆာင္မိခင္ေတြ၊ သက္ႀကီးရြယ္အိုေတြ၊ ကိုယ္ခံအားနည္းေနတဲ့ လူနာေတြကိုေတာ့ တုပ္ေကြးအျဖစ္မ်ားေလ့ရွိတဲ့ရာသီမွာ ႀကိဳတင္ကာကြယ္တဲ့ အေနနဲ႔ Flu Shot (ကာကြယ္ေဆး) ထိုးထားႏိုင္ရင္ေတာ့ အေကာင္းဆံုးပါပဲ။

ေသာက္သံုးလိုက္တဲ့ ေဆး၀ါးမ်ားရဲ႕ အစြမ္းနဲ႔ တုပ္ေကြးဗိုင္းရပ္စ္

လက္ရွိေသာက္သံုးေနတဲ့ ေဆး၀ါးေတြက တုပ္ေကြးဗိုင္းရပ္ကို သတ္ပစ္ဖို႔ မဟုတ္ဘဲ Influenza Virus ကူးစက္ ခံရလို႔ ျဖစ္လာႏိုင္မယ့္ေနာက္ဆက္တြဲ ေ၀ဒနာမ်ားကိုပဲ သက္သာေစႏိုင္စြမ္း ရွိတာျဖစ္ပါတယ္။ Anti-viral Medication ေတြကေတာ့ နာမက်န္းစတင္ျဖစ္ခါစ တစ္ရက္ႏွစ္ရက္အတြင္း စတင္ေသာက္ပါက ပိုမိုေကာင္းမြန္တဲ့ရလဒ္ကို ရရွိႏိုင္ပါတယ္။

တုပ္ေကြးမိၿပီး ျပန္လည္သက္သာလာတဲ့အခါ ေဆာင္ရန္ ေရွာင္ရန္

တုပ္ေကြးမိၿပီး ျပန္လည္သက္သာလာတဲ့ အခါမွာ ကိုယ့္ရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္ခုခံစြမ္းအားကို ျပန္လည္ျမႇင့္တင္ေပးဖို႔ လိုပါတယ္။ ေရမ်ားမ်ားေသာက္ေပးရပါမယ္။ လတ္ဆတ္တဲ့ အသီးအႏွံကို အဲဒီအခ်ိန္မွာ မစားမျဖစ္စားေပးရပါမယ္။ အစာအုပ္စု(၃)စုအတြင္းက အစားအစာေတြကို မွ်တေအာင္စားေပးရမယ္။ ခုခံစြမ္းအားကို ျမႇင့္တင္ေပးႏိုင္မယ့္ Zinc ပါ၀င္တဲ့ ျဖည့္စြက္အားေဆးေတြ ေသာက္ေပးလို႔ရပါတယ္။ ေရွာင္သင့္တဲ့ အရာေတြကေတာ့ စိတ္ဖိစီးမႈျဖစ္ေစတဲ့ ကိစၥ ေတြကို ဒီအခ်ိန္မွာ ေခတၱေရႊ႕ဆိုင္းထားသင့္ပါတယ္။ ႏို႔ထြက္ပစၥည္းနဲ႔ ျပဳလုပ္ထားတဲ့ အစားအစာေတြ အလြန္အကၽြံ စားေသာက္ျခင္း၊ ေလ့က်င့္ခန္းအျပင္းအထန္ ျပဳလုပ္ျခင္း၊ အရက္နဲ႔ အယ္လ္ကိုေဟာ ပါ၀င္တဲ့ အေဖ်ာ္ယမကာ ေသာက္သံုးျခင္း စတာေတြကို ေရွာင္ရပါမယ္။

တုပ္ေကြးမမိေအာင္ ကာကြယ္ႏိုင္တဲ့အဓိက နည္းလမ္းမ်ား

အေကာင္းဆံုးကာကြယ္ႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းကေတာ့ တုပ္ေကြးရာသီမေရာက္ခင္ (ရာသီအကူးအေျပာင္း ကာလ မတိုင္ခင္) ကာလမွာ အသက္(၆)လနဲ႔အထက္ မည္သူမဆို Trivalent (Seasonal) Vaccine  (ကာကြယ္ေဆး)ထိုးထား ျခင္းျဖစ္ပါတယ္။ လတ္တေလာ ေရာဂါပိုးရွိတဲ့လူနာေတြနဲ႔ ထိေတြ႔ဆက္ဆံေနရတဲ့သူမ်ားကေတာ့ နားလည္တက္ ကၽြမ္းတဲ့ ဆရာ၀န္မ်ားနဲ႔တုိင္ပင္ၿပီး Preventive Anti- Viral drugs ကို ႀကိဳတင္ကာကြယ္မႈ အေနနဲ႔ေသာက္သံုးရပါမယ္။ 

တုပ္ေကြးရာသီအတြင္း က်န္းမာစြာ ေနထိုင္ႏိုင္ရန္  ဆရာ၀န္တစ္ေယာက္ရဲ႕ အၾကံျပဳခ်က္

အသက္(၆)လနဲ႔အထက္ မည္သူမဆို တုပ္ေကြးရာသီမွာ Flu Shot (ကာကြယ္ေဆး)ကို ႀကိဳတင္ကာကြယ္တဲ့ အေနနဲ႔ ထိုးထားသင့္တယ္။ ေရာဂါကူးစက္ႏိုင္တဲ့ နည္းလမ္းမ်ားမွ ကာကြယ္ႏိုင္ရန္  ကိုယ့္ရဲ႕ တစ္ကိုယ္ရည္ သန္႔ရွင္းေရး ကို ဂ႐ုစိုက္ရမယ္။ တုပ္ေကြးမိေနတဲ့သူနဲ႔ တိုက္႐ိုက္ထိေတြ႔ၿပီးတဲ့အခါတိုင္းမွာ လက္ကိုဆပ္ျပာနဲ႔ စင္ၾကယ္စြာေဆးရမယ္။ (တုပ္ေကြးရာသီမွာ လူထူထပ္တဲ့ ေနရာက ျပန္လာတိုင္း၊ အမ်ားသံုးပစၥည္းမ်ားကို ကုိင္တြယ္ၿပီးတဲ့ အခါတိုင္းမွာ လက္ကိုဆပ္ျပာနဲ႔  စင္ၾကယ္စြာ ေဆးေၾကာေပးဖို႔ လိုအပ္ပါတယ္။) ျဖစ္ႏိုင္လွ်င္တုပ္ေကြးမိေနတဲ့ လူနာနဲ႔ နီးနီးကပ္ကပ္ ထိေတြ႔ဆက္ဆံျခင္းမ်ဳိး ေရွာင္ႏိုင္ရင္ အေကာင္းဆံုးပါ။ မိမိရဲ႕ပတ္၀န္းက်င္ကိုလည္း သန္႔ရွင္းၿပီး ေလ၀င္ေလထြက္ ေကာင္းေအာင္ ျပဳလုပ္ထားသင့္ပါတယ္။ က်န္းမားေရးအတြက္ ေကာင္းမြန္တဲ့ အစားအေသာက္ပံုစံ၊ သင့္ေတာ္တဲ့ ေန႔စဥ္ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ တစ္မ်ဳိးမ်ဳိးျပဳလုပ္ၿပီး မိမိတို႔ရဲ႕ ေန႔စဥ္လူေနမႈဘ၀ကို အေကာင္းဆံုးျဖစ္ေအာင္ ထိန္းသိမ္းေနထိုင္ပါ လို႔ အၾကံျပဳလိုက္ရပါတယ္။