အဆစ္အျမစ္ေရာင္ ေ၀ဒနာအေၾကာင္း

အဆစ္အျမစ္ေရာင္ေရာဂါကို ေယဘုယ်ေျပာရမယ္ဆိုရင္အ႐ိုးေတြတစ္ခုနဲ႔ တစ္ခုဆက္ထားတဲ့ ႐ိုးဆက္အဆစ္ေလးေတြ ေရာင္ရမ္းၿပီး နာက်င္ေစတဲ့ ေဝဒနာလို႔ ဆိုႏိုင္ပါတယ္။ အဆစ္အျမစ္ေရာင္ေရာဂါမွာ Osteoarthritis (အဆစ္တြင္းရွိအရိုးႏုမ်ား ပ်က္စီးသည့္ေရာဂါ) နဲ႔ Rheumatoid Arthritis (အဆစ္ေရာင္ကိုက္ေရာဂါ) ဆိုျပီး အမ်ိဳးအစားႏွစ္မ်ိဳးအျဖစ္မ်ားပါတယ္။ အဆစ္အျမစ္ေရာင္ေရာဂါနဲ႔ ပတ္သတ္တဲ့ ေရာဂါလကၡဏာမ်ား၊သုံးစြဲႏိုင္မယ့္ ေဆးဝါးမ်ား နဲ႔ ေနထိုင္မႈပံုစံမ်ားအေၾကာင္းေဖာ္ျပေပးလိုက္ပါတယ္။

Osteoarthritis (အဆစ္တြင္းရွိအရိုးႏုမ်ား ပ်က္စီးသည့္ေရာဂါ)

သာမန္အားျဖင့္ေတာ့ အဆစ္အျမစ္ေရာင္ေရာဂါက အသက္ငါးဆယ္ေက်ာ္အရြယ္မွာသာ စတင္ျဖစ္ေပၚႏိုင္ေခ်ရွိၿပီး အဆစ္ေတြနဲ႔ အ႐ိုးေတြမွာ ထိခိုက္ဒဏ္ရာရရွိထားရင္ဒါမွမဟုတ္ အ႐ိုးအဆစ္ေတြနဲ႔ ပတ္သက္ၿပီး ဆိုး၀ါးတဲ့ အေျခအေနတစ္ခုခု ရွိထားဖူးမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဘယ္အသက္အရြယ္မွာမဆို အဆစ္အျမစ္ေရာင္ ေရာဂါခံစားရႏိုင္ေခ်ရွိပါတယ္။

အဆစ္အျမစ္ေရာင္ေရာဂါရဲ႕ ကနဦး အေျခအေနက အ႐ိုးႏုရဲ႕ ေခ်ာေမြ႔တဲ့ အတြင္းသားေတြ ၾကမ္းတမ္းလာျခင္း ျဖစ္ပါတယ္။ ဒီလို အဆစ္အတြင္းက အ႐ိုးႏုေလးေတြရဲ႕ အတြင္းသားေတြ ၾကမ္းတမ္းလာတာေၾကာင့္ လႈပ္ရွားရာမွာ ေပ်ာ့ေျပာင္းမႈ မရွိေတာ့ဘဲ ေကြးတဲ့ ဆန္႔တဲ့အခါမွာ နာက်င္မႈေ၀ဒနာကို ဆိုးဆိုးရြားရြား ခံစားရတာျဖစ္ပါတယ္။ အ႐ိုးႏုၾကားထဲက တစ္သွ်ဴးမ်ားက တစ္ျဖည္းျဖည္းပါးလာၿပီး ေနာက္ဆံုးမွာ ေရာင္ရမ္းလာကာ Osteoarthritis (အဆစ္တြင္းရွိအ႐ိုးႏုမ်ား ပ်က္စီးသည့္ေရာဂါ) ကို ခံစားရတာျဖစ္ပါတယ္။

အဆစ္အတြင္းက အ႐ိုးႏုတစ္သွ်ဴးေလးေတြ ပြတ္တိုက္မႈပိုမိုမ်ားတဲ့ လက္ ၊ေက်ာ႐ိုး၊ ဒူးေခါင္းနဲ႔ တင္ပါးဆံုေနရာေတြမွာ နာက်င္မႈကို ပိုခံစားရေလ့ရွိပါတယ္။

Rheumatoid Arthritis (အဆစ္ေရာင္ကိုက္ေရာဂါ)

ဒီေရာဂါအမ်ိဳးအစားကေတာ့ အသက္ေလးဆယ္ကေန ငါးဆယ္အရြယ္၀န္းက်င္လူေတြမွာ အျဖစ္မ်ားျပီး အမ်ိဳးသမီးေတြကမွာ ေရာဂါျဖစ္ပြားမႈႏႈန္းက ေယာက်ာ္းေတြထက္ သံုးဆပိုတယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြ ခန္႔မွန္းေျပာဆိုထားပါတယ္။

Rheumatoid နဲ႔ Osteoarthritis တို႔မွာ မတူညီတဲ့ အေျခအေနက Rheumatoid osteoarthritis က ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ ခုခံအားစနစ္က အဆစ္ေတြကို ဦးတည္ပစ္မွတ္ထားၿပီး တိုက္ခိုက္တာေၾကာင့္ အဆစ္ေတြ ေရာင္ရမ္းၿပီး နာက်င္မႈခံစားရတာျဖစ္ပါတယ္။

ပထမဆံုး ဒဏ္ျဖစ္တဲ့ အပိုင္းက အဆစ္ရဲ႕ အျပင္ဘက္ဆံုးအလႊာျဖစ္တဲ့ Synovium  အလႊာျဖစ္ၿပီး ေနာက္ပိုင္းမွာ အဆစ္တစ္ခုလံုးကို ျပန္႔ႏွ႔ံသြားၿပီး အဆစ္ေတြကိုေရာင္ရမ္းေစကာ အဆစ္ရဲ႕ ပံုစံကိုပါ ပ်က္သြားေစႏုိင္ပါတယ္။အခန္႔ မသင့္ရင္ အ႐ိုးနဲ႔ အ႐ိုးႏုေတြကို ပါပ်က္စီးေစႏိုင္ပါတယ္။ဒီေရာဂါေ၀ဒနာခံစားေနရတဲ့ သူေတြဟာ အျခားေသာ တစ္သွ်ဴးမ်ားနဲ႔ အဂါၤအစိတ္အပိုင္းေတြမွာပါ ျပႆနာရွိႏိုင္ပါတယ္။

မိသားစု ေနာက္ခံ နဲ႔ အေျခအေနမ်ား

အခ်ိဳ႕ေသာ အဆစ္အျမစ္ေရာင္ေရာဂါေတြက မ်ိဳး႐ိုးလိုက္ေလ့ရွိပါတယ္။သင့္မိဘနဲ႔ ေမာင္ႏွမသားခ်င္းေတြမွာ အဆစ္အျမစ္ေရာင္ေရာဂါတစ္မ်ိဳးမ်ိဳး ျဖစ္ခဲ့မယ္ဆိုရင္ သင္လည္း အဆစ္အျမစ္ေရာင္ေရာဂါျဖစ္ႏိုင္ေခ် ရွိပါတယ္။

ဒါ့အျပင္ အဆစ္ေနရာမွာ ထိခိုက္ဒဏ္ရာျဖစ္ဖူးထားတဲ့သူေတြမွာ အဆစ္အျမစ္ေရာင္ေရာဂါျဖစ္ပြားႏိုင္ေခ် ပိုမ်ားပါတယ္။အားကစားသမားေတြ မွာ ျဖစ္ေလ့ျဖစ္ထရွိပါတယ္။ သင့္ခႏၶာကိုယ္ အေလးခ်ိန္ကလည္း အဆစ္ေတြအေပၚ အမ်ားႀကီး အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈရွိႏိုင္ပါတယ္။ အဆစ္ေတြရဲ႕ ခံႏိုင္အားထက္ပိုတဲ့ ဝန္ကို ၾကာရွည္ထမ္းထားရတဲ့ အခါမွာ ဒူးေခါင္း၊တင္ပါးနဲ႔ ေက်ာရိုးဆစ္ေတြဟာ ဒဏ္ျဖစ္လာၿပီး အဆစ္အျမစ္ေရာင္ ေရာဂါျဖစ္ပြားႏိုင္ပါတယ္။

အဆစ္အျမစ္ေရာင္ေရာဂါရဲ႕ လကၡဏာမ်ား

အဆစ္အျမစ္ေရာင္ေရာဂါရဲ႕ လကၡဏာမ်ားဟာ သင္ခံစားေနရတဲ့ ေရာဂါအမ်ိဳးအစားအေပၚမူတည္ျပီး ကြဲျပားမႈရွိႏိုင္ပါတယ္။

  • အဆစ္ေနရာေတြမွာ နာက်င္မႈကိုခံစားရမယ္၊ အထိမခံႏိုင္ဘဲ ေကြးရဆန္႔ရခက္ခဲနာက်င္မယ္။
  • အဆစ္အတြင္းပိုင္းနဲ႔ ပတ္ပတ္လည္ေနရာေတြမွာ နာက်င္ၿပီးေရာင္ရမ္းေနမယ္။
  • အဆစ္ေနရာေတြကေန လႈပ္ရွားဖို႔ ခက္ခဲေနမယ္။
  • ေ၀ဒနာခံစားေနရတဲ့ အဆစ္ေနရာက နီရဲေနျပီး ပူေနမယ္။
  • ၾကြက္သားေတြ အားမရွိသလို ျဖစ္ေနမယ္  စသည္ျဖင့္ အထက္ပါေ၀ဒနာမ်ားထဲမွ တစ္ခုသို႔မဟုတ္ တစ္ခုထက္ပိုၿပီး ခံစားေနရျပီ ဆိုရင္ေတာ့ သက္ဆိုင္ရာ ဆရာဝန္ေတြနဲ႔ ျပသလို႔ စမ္းသပ္ကုသမႈကို ခံယူရေတာ့မွာျဖစ္ပါတယ္။

စမ္းသပ္ႏိုင္မယ့္ နည္းလမ္းမ်ား

X-rays (ဓာတ္မွန္) ၊ Computerized tomography (CT) ၊ Magnetic resonance imaging (MRI) နဲ႔ Ultrasound စတဲ့ နည္းပညာမ်ားကို အသံုးျပဳၿပီးေရာဂါကို စမ္းသပ္ရွာေဖြႏိုင္ပါတယ္။

ကုသႏိုင္မယ့္ နည္းလမ္းမ်ား

လံုး၀သက္သာေပ်ာက္ကင္းသြားေအာင္ကုသေပးႏိုင္မယ့္ ေဆးဝါးေရာ နည္းလမ္းေရာ မရွိေသးပါဘူး။ဒါေပမဲ့ ခံစားရတဲ့ ေ၀ဒနာသက္သာေစဖို႔ နဲ႔ ေရာဂါပိုမဆိုးလာေစဖို႔ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္မယ့္ နည္းလမ္းေတြ ရွိပါတယ္။

အဆစ္အျမစ္ေရာင္ ေရာဂါခံစားေနရတဲ့ ေ၀ဒနာရွင္ေတြအတြက္ non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs)လိုမ်ိဳး အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးေတြ ကို အသံုးျပဳေပးလို႔ ရပါတယ္။အကိုက္အခဲေပ်ာက္ေဆးေတြကို သံုးစြဲတဲ့ အခါမွာ ေရာဂါေၾကာင့္ ျဖစ္လာတဲ့ နာက်င္မႈ ေ၀ဒနာကိုသာ သက္သာေစႏိုင္တာျဖစ္ျပီး ေရာင္ရမ္းမႈကို သက္သာေစတဲ့ အာနိသင္မရွိတာကိုေတာ့ သတိျပဳသင့္ပါတယ္။ေရာဂါနဲ႔ ပတ္သတ္တဲ့ ေဆးမ်ားကို ေသာက္သံုးမယ္ဆိုရင္ေတာ့ ဆရာ၀န္က တိုက္ရိုက္ညႊန္ၾကားတဲ့ ေဆး၀ါးမ်ားကိုသာ ေသာက္သံုးရမွာျဖစ္ပါတယ္။

ေဆး၀ါးအကူအညီအျပင္ အခ်ိဳ႕ေသာ အေျခအေနေတြမွာေတာ့  အဆစ္အစားထိုးကုသျခင္း ၊ အဆစ္အတုထည့္ကုသျခင္း  ၊ အဆစ္ကို ျပန္လည္ျပဳျပင္ျခင္း စတဲ့ နည္းလမ္းမ်ားကို အသံုးျပဳၿပီး အဆစ္အျမစ္ေရာင္ ေရာဂါကို ကုသႏိုင္ပါတယ္။

ေနထိုင္မႈပံုစံ

သင့္ရဲ႕ ခႏၶာကိုယ္အေလးခ်ိန္ကို ပံုမွန္ျဖစ္ေအာင္ထိန္းသိမ္းထားသင့္ပါတယ္။၀ျဖိဳးတဲ့ ခႏၶာကိုယ္ အမ်ိဳးအစားထဲမွာ ပါ၀င္ရင္ေတာ့ အေလးခ်ိန္ကို ေလွ်ာ့ခ်ဖို႔ စတင္လုပ္ေဆာင္သင့္ပါျပီ။ ပံုမွန္ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ ျပဳလုပ္ျခင္းကလည္း အက်ိဳးသက္ေရာက္မႈရွိပါတယ္။အဆစ္အျမစ္ေရာင္ေရာဂါေ၀ဒနာရွင္ေတြ ကိုယ္လက္လႈပ္ရွားမႈ မျပဳလုပ္သင့္ဘူးဆိုတဲ့ အယူအဆက မွားပါတယ္။ေရကူးျခင္းက သင့္ရဲ႕ အဆစ္ေတြလႈပ္ရွားရာမွာ သက္ေတာင့္သက္သာ ျဖစ္ေစဖို႔ ကူညီေပးႏိုင္သလို ေရရဲ႕ ေဖာ့ဂုဏ္က အျခား ေလ့က်င့္ခန္းအမ်ိဳးအစားေတြနဲ႔ မတူဘဲ ျပဳလုပ္ေနစဥ္အတြင္း သင့္အဆစ္ေတြအေပၚ အားသက္ေရာက္မႈ မရွိေစႏိုင္တာေၾကာင့္ အဆစ္အျမစ္ေရာင္ ေရာဂါေ၀ဒနာရွင္ေတြအတြက္ သင့္ေတာ္ပါတယ္။

နာက်င္လာတဲ့ အခါမွာ  ကိုယ့္ခႏၶာကိုယ္ရဲ႕ တုန္႔ျပန္မႈအေပၚလိုက္ျပီး ေရာင္ရမ္းေနတဲ့ အဆစ္ေတြေနရာမွာ ေရေႏြးအိတ္ကပ္ေပးျခင္း ဒါမွမဟုတ္ ေရခဲအံုေပးျခင္း တို႔ကို ျပဳလုပ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။သင့္ရဲ႕ ေန႔ စဥ္လုပ္ငန္းေဆာင္တာေတြကို တတ္ႏိုင္သေလာက္ေခ်ာေခ်ာေမြ႔ေမြ႕ လုပ္ေဆာင္ႏိုင္ဖို႔အတြက္ အျခားပစၥည္းမ်ားရဲ႕ အကူအညီကို လည္း ယူသင့္ပါတယ္။ လမ္းေလွ်ာက္တဲ့ အခါ လမ္းေလွ်ာက္တုတ္ေကာက္ကို အသံုးျပဳျခင္း၊ အထူးျပဳလုပ္ထားတဲ့ အိမ္သာ ကမုတ္ခြက္ကို အသံုးျခင္း စတာေတြက သင့္အဆစ္ေတြအေပၚ ဒဏ္သက္ေရာက္မႈကို အနည္းနဲ႔ အမ်ား သက္သာေစႏိုင္ပါတယ္။

Ref;NHS