ဖရဲသီး နဲ႔ က်န္းမာေရး

    ဖရဲသီးဟာ ေရဓာတ္ပါ၀င္ႏႈန္းျမင့္မားတဲ့ ေႏြရာသီ သီးႏွံတစ္မ်ဳိး ျဖစ္ပါတယ္။ ကိန္းဂဏန္းမ်ားအရ ဆိုရင္ေတာ့ ဖရဲသီးတစ္လံုးမွာ ေရ ၉၂% ပါ၀င္ဖြဲ႕စည္းထားတယ္လို႔ သိရပါတယ္။ ၉၂ % က
ေရဆိုလို႔ အျခားအာဟာရဓာတ္ေတြ မပါ၀င္ေတာ့ဘူးလို႔ မထင္လိုက္ပါနဲ႔။ အရည္ရႊန္းၿပီး ခ်ဳိျမေနတဲ့ ဖရဲသီးစိတ္ေလးေတြတိုင္းမွာ  ဗီတာမင္ A ၊ ဗီတာမင္ B6 ၊ ဗီတာမင္C ၊ Lycopene အမည္ရ Antioxi-
dant နဲ႔ Amino Acid ေတြျပည့္၀စြာ ပါ၀င္ၿပီး  ပိုတက္ဆီယမ္လည္း အသင့္အတင့္ ပါ၀င္ပါတယ္။ အေရးႀကီးဆံုးအခ်က္ကေတာ့ ဖရဲသီးမွာ အဆီလံုး၀မပါ၀င္ဘဲ ဆိုဒီယမ္နဲ႔ ကယ္လိုရီပမာဏ အနည္းငယ္သာ ပါ၀င္ပါတယ္။ အေရာင္ရဲရဲ၊ အရည္ရႊမ္းရႊမ္းနဲ႔ စားခ်င္စဖြယ္ဖရဲသီးက သင့္ခႏၶာကိုယ္နဲ႔ က်န္းမာေရးကို ဘယ္လိုအေထာက္အကူ ျပဳႏိုင္ပါသလဲ။

ႏွလံုးက်န္းမာေရး
    ဖရဲသီးမွာပါ၀င္တဲ့ Lycopene အမည္ရ Antioxidant ဟာ ဆဲလ္ေတြပ်က္စီးျခင္းကို ထိေရာက္စြာ ကာကြယ္ေပးႏိုင္ၿပီး ႏွလံုးနဲ႔ႏွလံုးေသြးေၾကာဆိုင္ရာ ေရာဂါမ်ားကိုလည္း ကာကြယ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ lycopene ရဲ႕ ဂုဏ္သတၱိ ေနာက္တစ္မ်ဳိးက ေရာင္ရမ္းမႈမျဖစ္ေအာင္  ကာကြယ္ေပးႏိုင္တာေၾကာင့္ ဖရဲသီးကေရာင္ရမ္းမႈကို သက္သာေစႏိုင္တဲ့ Anti-inflammatory အသီးအႏွံစာရင္းမွာ ပါ၀င္သြားပါေတာ့တယ္။  ဖရဲသီးမွာ ပါ၀င္တဲ့ Citrulline နဲ႔ Arginine အမည္ရ အမိုင္ႏို အက္စစ္မ်ားကလည္း  ႏွလံုးက်န္းမာေရးအတြက္ အေထာက္အကူျပဳပါတယ္။ Arginine က ေသြးစီးဆင္းလည္ပတ္မႈကို ေကာင္းမြန္ေစကာ ဒါက အခ်ိန္ၾကာလာတဲ့ အခါ ေသြးေၾကာနံရံေတြမွာ အဆီေတြစုလာၿပီး ေသြးေၾကာက်ဥ္းတဲ့ အေျခအေနမျဖစ္ေစဖို႔ ကူညီေပးပါတယ္။ American Journal of Hypertension က ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ ေလ့လာမႈေတြအရေတာ့ အ၀လြန္ေနတဲ့ အရြယ္ေရာက္ၿပီးသူေတြ ဖရဲသီးစားေပးျခင္းက ေသြးတိုးျခင္းနဲ႔ ေသြးဖိအားမ်ားျခင္းကို ေလွ်ာ့ခ်ေပးႏိုင္တာကို ေတြ႔ရွိခဲ့ပါတယ္။

အစာေခ်လမ္းေၾကာင္း
    သင့္အစာအိမ္နဲ႔ အူလမ္းေၾကာင္း ပံုမွန္အလုပ္လုပ္ျခင္း၊ မလုပ္ျခင္းက သင့္က်န္းမာေရး ေကာင္းမေကာင္း ထည့္သြင္းဆံုးျဖတ္ရမယ့္အခ်က္တစ္ခ်က္ျဖစ္ပါတယ္။ အမွ်င္ဓာတ္ကေတာ့ အစာေခ်လမ္းေၾကာင္း ပံုမွန္အလုပ္လုပ္ဖို႔ မရွိမျဖစ္လိုအပ္တဲ့ အရာျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေန႔စဥ္ အစားအစာစားသံုးတဲ့အခါ အမွ်င္ဓာတ္ပါ၀င္ေအာင္စားသံုးဖို႔ လိုအပ္သလို လံုေလာက္မႈရွိေအာင္ စားေပးဖို႔လည္း လိုအပ္ပါတယ္။ ဟင္းသီးဟင္းရြက္နဲ႔ အသီးအႏွံမ်ားဟာ သဘာ၀အရ အမွ်င္ဓာတ္ႂကြယ္၀တဲ့ အစားအစာအုပ္စုမွာ ပါ၀င္ပါတယ္။ အျခားသီးႏွံမ်ားနည္းတူပဲ ဖရဲသီးဟာလည္း အမွ်င္ဓာတ္ ပါ၀င္မႈျမင့္မားတဲ့ အသီးျဖစ္ပါတယ္။
ဒါေၾကာင့္ ဖရဲသီးစားေပးျခင္းက သင့္ရဲ႕ အစာေခ်လမ္းေၾကာင္းကိုု က်န္းမာေစၿပီး အလံုးစံုေသာ က်န္းမာေရးေကာင္းမြန္ဖို႔လည္း တစ္ဖက္တစ္လမ္းက အေထာက္အကူျပဳႏိုင္ပါတယ္။

ႂကြက္သားနာက်င္မႈ
    ဖရဲသီးႀကိဳက္ႏွစ္သက္တဲ့ အားကစားသမားမ်ားအတြက္ သတင္းေကာင္း ျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ျပင္းထန္တဲ့ ေလ့က်င့္ခန္းေတြမျပဳလုပ္မီ ဖရဲသီးေဖ်ာ္ရည္တစ္ခြက္ ေသာက္ေပးျခင္းက ေလ့က်င့္ခန္းျပဳလုပ္ ၿပီးေနာက္ ႂကြက္သားေတြ နာက်င္ျခင္းကို သက္သာေစၿပီး ႏွလံုးခုန္ႏႈန္းကိုလည္း ပံုမွန္ျဖစ္ေအာင္ ထိန္းထားေပးနိုင္တယ္လို႔ Journal of Agricultural and Food Chemistry က ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ သုေတသနစာတမ္းမွာ ေဖာ္ျပထားပါတယ္။ ဒါက ဖရဲသီးမွာပါ၀င္တဲ့ အမိုင္ႏိုအက္စစ္ Citrulline ၊  Arginine မ်ားေၾကာင့္ ျဖစ္ႏိုင္ေၾကာင္း သံုးသပ္ထားပါတယ္။

ကင္ဆာကာကြယ္ႏိုင္စြမ္း
    အျခား ဟင္းသီးဟင္းရြက္မ်ားနဲ႔ သီးႏွံမ်ားနည္းတူပဲ ဖရဲသီး ရဲ႕ Antioxidant ေတြကလည္း ကင္ဆာျဖစ္ေစႏိုင္တဲ့ အႏၲရာယ္ေတြကို ေလွ်ာ့ခ်တားဆီးေပးႏိုင္လိမ့္မယ္လို႔ ပညာရွင္ေတြ ေမွ်ာ္လင့္ထားၾကပါတယ္။ National Cancer Institute က ျပဳလုပ္ခဲ့တဲ့ ေလ့လာမႈေတြအရ ဖရဲသီးမွာ ပါ၀င္တဲ့ Antioxidant တစ္မ်ဳိးျဖစ္တဲ့ Lycopene က အထူးသျဖင့္ Prostate Cancer ဆဲလ္ေတြ ျပန္႔ပြားျခင္းကို ေလ်ာ့က်ေစႏိုင္ေၾကာင္း သိရွိထားၿပီး ျဖစ္ပါတယ္။

ေရဓာတ္ျဖည့္တင္းေပးႏိုင္ျခင္း
    အထက္မွာဆိုခဲ့ၿပီးသလိုပဲ ဖရဲသီးဟာ ေရဓာတ္ ၉၂ % ပါ၀င္ဖြဲ႕စည္းထားတဲ့ အသီးျဖစ္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ေရဓာတ္ျဖည့္တင္းေပးႏိုင္မယ့္ အသီးအႏွံဆိုရင္ ဖရဲသီးကို ညႊန္းႏိုင္ပါတယ္။ ဖရဲသီးစားျခင္းက ခႏၶာကိုယ္ကို ေရဓာတ္ျဖည့္တင္းေပးႏိုင္႐ံုသာမဟုတ္ဘဲ  Electrolyte  စြမ္းရည္ရွိတာေၾကာင့္ ေႏြရာသီမွာ ျဖစ္ေလ့ရွိတဲ့ အပူလွ်ပ္ျခင္းကိုပါ ကာကြယ္ေပးႏိုင္ပါတယ္။ ေႏြရာသီ ေနပူထဲမွာ အခ်ိန္အေတာ္ ၾကာၾကာေနၿပီး ေရဆာတာေၾကာင့္ အေဆာတလ်င္ ေရေသာက္လိုက္မိမယ္ဆိုရင္ အခန္႔မသင့္ပါက အပူလွ်ပ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ ေရခဲမထည့္ထားတဲ့ ဖရဲသီးေဖ်ာ္ရည္ကိုေတာ့ ခ်က္ခ်င္းေသာက္ႏိုင္ပါတယ္။ ဖရဲသီး ေဖ်ာ္ရည္မဟုတ္ဘဲ ဖရဲသီးစိတ္ေလးေတြကလည္း သင့္ကို ေရဆာေျပေစႏိုင္ပါတယ္။

ဆံပင္နဲ႔ အသားအရည္
    ဗီတာမင္ A က သင့္ရဲ႕ အသားအေရကို ၾကည္လင္ၿပီး ေတာက္ေျပာင္ေစပါတယ္။ ဖရဲသီးေဖ်ာ္ရည္ တစ္ဖန္ခြက္မွာ သင္ေန႔စဥ္လိုအပ္တဲ့ ဗီတာမင္A ပမာဏ ေလးပံုပံုတစ္ပံုေလာက္ ပါ၀င္ပါတယ္။ ဗီတာမင္  A က အသားအေရနဲ႔ ဆံပင္ေတြရဲ႕ အစိုဓာတ္ကို ထိန္းသိမ္းေပးႏိုင္သလို က်န္းမာတဲ့ အသားအေရနဲ႔ ဆံသားေတြအတြက္ မရွိမျဖစ္လိုအပ္တဲ့ Collagen ၊ Elastin ဆဲလ္ေတြ အသစ္ျပန္လည္ျဖစ္ေပၚဖို႔ လႈံ႔ေဆာ္ေပးႏိုင္စြမ္းလည္း ရွိပါတယ္။ ဖရဲသီးမွာပါတဲ့ ဗီတာမင္ C ကလည္း က်န္းမာတဲ့ Collagen အသစ္ျပန္လည္ ျဖစ္ေပၚဖို႔ ေထာက္ကူေပးပါတယ္။

သတိထားသင့္တဲ့ အခ်က္မ်ား
    တန္သေလာက္သင့္သေလာက္ စားသံုးမယ္ဆိုရင္ အစားအစာဟာလည္း ေဆးျဖစ္ႏိုင္ပါတယ္။ ဒါေၾကာင့္ ဖရဲသီးကို သင့္တင့္မွ်တသေလာက္ စားသံုးေပးျခင္းက ေဘးထြက္ဆိုးက်ိဳး ႀကီးႀကီးမားမား တစ္စံုတရာမရွိဘဲ ေဘးကင္းပါတယ္။ ဒါေပမဲ့ အလြန္အကၽြံ စားသံုးမိမယ္ဆိုရင္ေတာ့ Lycopene နဲ႔ ပိုတက္ဆီယမ္ ပိုလွ်ံလာမယ့္ ျပႆနာကို ၾကံဳေတြ႔ရႏိုင္ပါတယ္။ Lycopene 30mg နဲ႔ အထက္
စားသံုးမိမယ္ဆိုရင္ ပ်ဳိ႕အန္ျခင္း၊ ၀မ္းသြားျခင္း၊ အစာမေၾကျခင္းနဲ႔ ေလပြျခင္း စတာေတြ ျဖစ္လာႏိုင္ပါတယ္။
    ခႏၶာကိုယ္က လိုအပ္တဲ့ ပိုတက္ဆီယမ္ ပမာဏထက္ ပိုမ်ားသြားၿပီဆိုရင္ေတာ့ ႏွလံုးခုန္ႏႈန္း မမွန္ျခင္းနဲ႔ အျခားႏွလံုးေသြးေၾကာဆိုင္ရာ ျပႆနာေတြ၊ ႂကြက္သားေတြကို မထိန္းခ်ဳပ္ႏိုင္ေတာ့တာ စတဲ့ က်န္းမာေရး ျပႆနာေတြ ရင္ဆိုင္လာရႏိုင္ပါတယ္။ ဖရဲသီးေဖ်ာ္ရည္တစ္ခြက္မွာ ပိုတက္ဆီယမ္140 Mg ခန္႔ ပါ၀င္တာေၾကာင့္ ဒါက တစ္ေန႔တာအတြက္ သင့္ေတာ္တဲ့ ပမာဏပါပဲ။ တစ္ခြက္ထက္ပိုၿပီး မေသာက္သင့္ဘူးလို႔ ပညာရွင္ေတြ ဆုိထားပါတယ္။ ေနာက္ထပ္သတိထားသင့္တဲ့ အခ်က္ကေတာ့ သၾကားဓာတ္ျဖစ္ပါတယ္။ ဖရဲသီးဟာ သဘာ၀သၾကားပါ၀င္ႏႈန္း ျမင့္မားတဲ့ အသီးအမ်ဳိးအစား ျဖစ္တာေၾကာင့္  ဖရဲသီးေဖ်ာ္ရည္ ေသာက္ေတာ့မယ္ဆိုရင္ သင္ရဲ႕ တစ္ေန႔တာ သၾကားစားသံုးမႈကို ျပန္လည္ဆန္းစစ္ဖို႔ လိုလိမ့္မယ္လို႔ သတိေပးထားပါတယ္။
Ref; livescience